Leit
Loka

Bráðadeild G2

Bráðamóttaka fyrir slasaða og veika þar sem fer fram móttaka, greining og meðferð. Þar er neyðarmóttaka fyrir þolendur kynferðisofbeldis og eitrunarmiðstöð.

Deildarstjóri

Ragna Gústafsdóttir

ragnagu@landspitali.is
Yfirlæknir

Jón Magnús Kristjánsson

jonmkr@landspitali.is

Banner mynd fyrir  Bráðadeild G2

Hafðu samband

OPIÐAllan sólarhringinn alla daga

Bráðadeild G2 - mynd

Hér erum við

Fossvogur, Bráðamóttaka

Hagnýtar upplýsingar

Sýna allt

Á bráðadeild G2 er þeim sinnt sem eru slasaðir og veikir og þar fer fram móttaka, greining, meðferð og útskrift á slösuðum og veikum sjúklingum.  Þessir sjúklingar þarfnast oft flóknari meðferðar og innlagnar á sjúkrahúsið.

Á bráðadeild eru 30 rúmstæði fyrir sjúklinga. Deildinni er skipt í svæði A, B og skammverueiningu.  Vaktstöðvar eru á hverju svæði fyrir sig. Auk þess eru gipsherbergi og skoðunarherbergi fyrir sjúklinga með háls-, nef- og eyrnavandamál.

Við móttöku sjúklinga er unnið eftir fimm flokka forgangsflokkunarkerfi. Staðsetning sjúklinga á deildinni er meðal annars ákvörðuð eftir forgangsflokkun.

Árlega leita um 30.000 sjúklingar á bráðadeild G2 eða um 80 sjúklingar á dag.

Almannavarnir.  Deildin gegnir veigamiklu hlutverki í skipulagi Almannavarna og er aðsetur hópslysastjórnar Landspítala á deildinni.

Greiningasveit sem samanstendur af tveimur hjúkrunarfræðingum og tveimur læknum er mönnuð af starfsfólki deildarinnar og er send á vettvang sé þess óskað af Almannavörnum.

Allur hópslysabúnaður er geymdur í húsnæði deildarinnar.

Rafræn skráning sjúkraskrár, þar með talin meðferðarseðill hjúkrunar, NOMESCO (samnorræn slysaskráning) og skráning í Slysaskrá Íslands fer fram á deildinni.


Yfirlæknir er Jón Magnús Kristjánsson jonmkr@landspitali.is

Deildarstjóri er Ragna Gústafsdóttir ragnagu@landspitali.is

Aðstoðardeildarstjórar eru Ragna María Ragnarsdóttir ragnamr@landspitali.is, Helga Rósa Másdóttir helgamas@landspitali.is og Lovísa Agnes Jónsdóttir lovisaj@lanspitali.is

Hjúkrunarritari er Ingibjörg Ragnarsdóttir ingibjr@landspitali.is

Rekstrarstjóri er Albert G. Arnarson albertg@landspitali.is

Umsjónarmaður móttökuritara er Dagný Halla Tómasdóttir dagnyht@landspitali.is 

Sálræn skyndihjálp er veitt af starfsfólki bráðadeildar.  Því til viðbótar starfa tveir hjúkrunarfræðingar og einn sálfræðingur við Miðstöð Áfallahjálpar, en þeir sinna sérhæfðari íhlutun og ráðgjöf.

Á deildinni er Neyðarmóttaka fyrir þolendur kynferðisafbrota.

Við hana vinna sérþjálfaðir hjúkrunarfræðingar og læknar, lögmenn, sálfræðingur, sérfræðingar sýkladeildar og Rannsóknastofu Háskólans í réttarlæknisfræði.

Unnið er í samvinnu við lögreglu og embætti Ríkislögreglustjóra.

 

Á deildinni er upplýsingamiðstöð um eitranir. Læknar svara símafyrirspurnum og veita ráðgjöf um viðbrögð og meðferð við eitrunum í samráði við bakvakt eitrunarmiðstöðvarinnar.

Eitrunarsíminn er: 543 2222.

Á bráðadeild er vígð kapella.

Starfsmönnum bráðadeildar er umhugað um góða umönnun sjúklinga, aðstandenda og nákominna á erfiðum stundum. Hugað er vel að þörfum aðstandenda í samvinnu við presta og djákna spítalans.

Við andlát er haldin kveðjustund á deildinni fyrir þá sem það vilja.  Bráðadeild veitir einnig þá samfélagsþjónustu ef vofveigleg andlát eiga sér stað utan spítala svo sem við slys og sjálfsvíg, ef möguleiki er á því að koma með hinn látna á deildina.

Á deildinni fer fram mikil kennsla og verkleg þjálfun nema.

Flestir eru nemarnir frá Háskóla Íslands, læknadeild og hjúkrunarfræðideild, en einnig er veitt kennsla og verkleg þjálfun til nema í heilbrigðisfræðum við Háskólann á Akureyri, nema við Háskólann í Reykjavík, sjúkraflutningamanna (EMT-b, EMT-I, neyðarflutningsnám), stýrimanna- og vélskólanema og annarra. Einnig er alltaf eitthvað um erlenda nema.

Fjöldi nema er talsverður og eru kennsluplássin umsetin, enda er deildin ein sinnar tegundar á landinu.

Má áætla að um 300-400 nemar komi á deildina og staldri við frá einum degi og upp í 6 vikur.

Hjúkrunarfræðingar deildarinnar veita símaráðgjöf fyrir þá skjólstæðinga sem hafa leitað á deildina.

Einnig sinna hjúkrunarfræðingar deildarinnar símsvörun fyrir Medic Alert og áfallahjálp.

Gagnagrunnur Medic Alert er vistaður deildinni.


Eitrunarmiðstöð

Sýna allt

Eitrunarmiðstöðin er opin allan sólarhringinn!
sími: 543 2222

Geymum lyf og skaðleg efni á ábyrgan hátt !

Eitrunarmiðstöð er starfrækt á Landspítala. Eitt af helstu hlutverkum hennar er að veita upplýsingar um eiturefni og ráðgjöf um viðbrögð og meðferð þegar eitranir verða. Símaþjónusta er opin öllum og veitt ráðgjöf af fagfólki allan sólarhringinn.
Síminn er 543 2222 eða 112 í gegnum neyðarlínuna.

Hvaða upplýsingar er gott að hafa þegar hringt er í eitrunarmiðstöðina?

  • Heiti efnis eða lyfs, best er að hafa umbúðirnar við höndina
  • Hvenær eitrunin átti sér stað
  • Aldur, þyngd sjúklings

 

Netfang: eitur@landspitali.is  Fyrirspurnir sem ekki varða bráð eitrunartilfelli

Eitrunarmiðstöðin rekur símaþjónustu allan sólarhringinn þar sem gefnar eru ráðleggingar um viðbrögð við eitrunum og upplýsingar um eiturefni.

Þessi þjónusta er starfrækt fyrir alla landsmenn.

Mikilvægt er að brugðist sé skjótt og rétt við eitrunum og í mörgum tilfellum má leysa málið með leiðbeiningum frá starfsfólki eitrunarmiðstöðva án þess að til frekari meðferðar þurfi að koma.

  • Símaráðgjöf - Á eitrunarmiðstöðinni er símaþjónusta allan sólarhringinn í síma 543 2222
  • Eitrunarmiðstöðin tekur þátt í forvarnarstarfi með þátttöku í ýmsum verkefnum sem miða að því að koma í veg fyrir eitranir.
  • Eitrunarmiðstöðin safnar upplýsingum um eitranir á Íslandi til að vera betur í stakk búin til að veita góða og markvissa þjónustu.
  • Eitrunarmiðstöðin stundar rannsóknir á eitrunum.
  • Eitrunarmiðstöðin heldur fræðslufyrirlestra um eitranir fyrir heilbrigðisstarfsmenn og aðra sem eftir því óska.
  • Sérfræðingar eitrunarmiðstöðvarinnar koma að kennslu heilbrigðisstétta við Háskóla Íslands í klínískri eiturefnafræði
  • Eitrunarmiðstöðin er í norrænum samtökum eitrunarmiðstöðva

Eitrunarmiðstöðin hefur verið starfrækt á Landspítala Fossvogi síðan 1. desember 1994.

Á umhverfisráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Ríó 1992 voru samþykkt tilmæli til ríkisstjórna allra landa um að starf eitrunarmiðstöðva yrði eflt og þær settar á stofn þar sem þær væru ekki fyrir.

Áhugi á að stofna slíka stöð hafði verið fyrir hendi hér á landi um nokkurt skeið og segja má að þessi tilmæli svo og gildistaka EES samningsins hér á landi hafi orðið til þess að eitrunarmiðstöð var stofnuð á Íslandi. 

Gera má því ráð fyrir að a.m.k. tvöþúsund og tvöhundruð manns leiti til heilbrigðiskerfisins árlega vegna eitrana. 

Samkvæmt niðurstöðum rannsóknar á eitrunum á Íslandi 2001 -2002(1) leituðu rúmlega ellefuhundruð manns á sjúkrahús og heilsugæslustöðvar á landinu vegna eitrana á 12 mánaða tímabili.  Á sama tíma bárust eitrunarmiðstöðinni tæplega ellefuhundruð símafyrirspurnir vegna eitrana.

(1) Jakob Kristinsson, Runólfur Pálsson, Guðborg A Guðjónsdóttir, Margrét Blöndal, Sigurður Guðmundsson og Curtis P Snook.. Acute poisonings in Iceland: A prospective nationwide study. Clinical Toxicology2008; 46, 126 – 132.

Börn

 
Nokkur hundruð fyrirspurnir eru árlega til eitrunarmiðstöðvarinnar vegna barna 6 ára og yngri. 

Flestar eitranir sem lítil börn verða fyrir gerast á heimilum og eru vegna ýmis konar efna sem algeng eru á heimilum.

Má þar nefna hreinsiefni til dæmis:

  • Þvottaefni fyrir uppþvottavélar
  • Bleikiefni (klór)
  • Salmíakspíritus (ammóníak)
  • Ofnahreinsiefni
  • Grillkveikilög
  • Aseton
  • Ilmvötn
  • Rakspíra
  • Sótthreinsispritt
  • Áfengi
  • Terpentínu
  • Frostlög
  • Plöntur

Lyfjaeitranir eru ekki eins algengar í þessum aldurshópi en koma þó alltof oft fyrir.

Oftast er um að ræða verkjalyf (parasetamól), járn og vítamín sem fólk geymir á stöðum sem börn hafa greiðan aðgang að.

Flestar eitranir í börnum eru minni háttar en alvarleg tilfelli koma upp.

Fullorðnir

Um það bil tveir þriðju hlutar eitrana í fullorðnum gerast á heimilum og u.þ.b. 15% á vinnustað.

Öfugt við eitranir í börnum eru lyfjaeitranir í meirihluta og oftast er um sjálfseitranir að ræða þ.e. misnotkun lyfja eða sjálfsvígstilraunir.

Lyf, sem oftast koma við sögu eru verkjalyf eins og:

  • Parasetamól
  • Þunglyndislyf
  • Geðlyf, róandi lyf
  • Hjartalyf,
  • Ávana- og fíkniefni 
  • Áfengi

Aðrar eitranir eru meðal annars vegna eitraðra lofttegunda (t.d. kolmónoxíðs), líffrænna leysiefna, hreinsiefna, sýru, basa og meindýraeiturs.

Hvaða eitranir eru alvarlegastar?

Banvænar eitranir voru að meðaltali 25 á ári frá 2001–2006.

Flestar banvænar eitranir hér á landi tengjast neyslu áfengis.  Sumar af völdum áfengis eingöngu en flestar þó vegna inntöku lyfja og áfengis samtímis.

Næst á eftir lyfjum og áfengi veldur kolmónoxíð (CO) oftast banvænum eitrunum.

Kolmónoxíðeitranir geta t.d. orðið þegar fólk andar að sér útblæstri frá ökutækjum eða hiturum í lokuðu rými og við húsbruna þegar fólk andar að sér reyk.

Af öðrum alvarlegum eitrunum má nefna eitranir af völdum lífrænna leysiefna, t.d. lampaolíu og grillvökva þegar þau hafa komist niður í lungu eftir inntöku.

 

Ástæða eitrana eftir aldri

Hringið í eitrunarmiðstöðina hvenær sem á þarf að halda. Sími 543 2222.

Inntaka

Þynning er ráðlögð ef um er að ræða ertandi efni fyrir slímhúð í munni og hálsi t.d. sápur, hreinsiefni og ýmis súr eða basísk efni.  Meta skal þó hvert tilfelli fyrir sig.
Ef alvarleg einkenni eins og slæmur verkur í vélinda eða maga, kyngingarörðugleikar eða öndunarerfiðleikar eru til staðar, á strax að leita læknishjálpar.
Í slíkum tilfellum er hætta á að efnið hafði brennt gat á vélinda eða maga og getur þá gert illt verra að drekka eða borða.  Ef þessi einkenni eru ekki til staðar, gefið 1-2 glös af vatni eða mjólk að drekka. Gæta skal þess að þröngva aldrei vökva ofan í fólk. 

Athuga: Ef um er að ræða inntöku á lyfjum getur þynning orðið til hins verra.  Rannsóknir hafa sýnt að þynning með vatni getur aukið styrk ýmissa lyfja í blóði eða blóðvökva  og þannig aukið eituráhrif þeirra.  Að drekka eða borða eftir lyfjainntöku getur flýtt ferð lyfsins gegnum meltingarveginn þannig að erfiðara verður að framkvæma magatæmingu

Uppköst

  • Uppköst eru aldrei ráðlögð í heimahúsi nema í sérstökum tilfellum (alltaf í samráði við eitrunarmiðstöð eða lækni)
  • Ef uppköst eiga sér stað þarf að gæta að líkamsstöðu sjúklings svo sem að hann liggi alls ekki á bakinu

Augu

Ef efni berst í augu er mikilvægt að skola það burt sem fyrst.

Dæmi um efni eru hreinsiefni, sýrur, basar og piparúði.

  • Augnskol
  • Notið þægilega volgt vatn, haldið auganu opnu og hallið höfðinu aftur og til hliðar, látið vatnið renna frá augnkrók þvert yfir augað
  • Haldið áfram í 15 mínútur
  • Stundum þarf að skola mun lengur svo sem ef um sterkar sýrur eða basa er að ræða

Innöndun

  • Komið sjúklingi í ferskt loft og losið um föt sem þrengja að 

Dæmi um efni sem valdið hafa eitrunum við innöndun eru ertandi lofttegundir eins og klórgas og ammoníak, eitraðar lofttegundir eins og kolmónoxíð og brennisteinsvetni og ýmis lífræn leysiefni.

Muna ávallt að fara ekki inn í lokuð rými þar sem hætta er á að mengast sjálfur nema í viðeigandi hlífðarútbúnaði.

Húð

  • Skola með miklu vatni og mildri sápu, fjarlægja föt og skartgripi.

Dæmi um efni sem valda eitrun eru sýrur, basar og ertandi hreinsiefni.

Það kemur kannski mörgum á óvart að á venjulegu heimili er að finna ótal mörg efni sem geta valdið eitrunum.  Ekki er alltaf augljóst hvar hættan leynist.

Yngstu fjölskyldumeðlimir eru í mestri hættu en um 60% fyrirspurna sem berast eitrunarmiðstöðinni eru vegna barna yngri en 6 ára og er mikill meirihluti þessara eitrana slys sem verða inni á heimilum.

Efnin sem oftast koma við sögu eru þvotta- og hreinsiefni, lyf, plöntur, ilmvötn, rakspírar og aðrar snyrtivörur. 

Það hefur sýnt sig að 70-80% allra eitrana má meðhöndla heima en erfitt og jafnvel ógerlegt getur verið fyrir leikmenn að ákveða hvenær svo er og hvenær ekki.

Þegar grunsemdir vakna eða ljóst er að eitrun hefur orðið er því öruggast að hringja í eitrunarmiðstöðina í síma 543 2222 og fá upplýsingar og ráðleggingar hjá fagfólki um hvað best sé að gera.

Hvernig hægt er að koma í veg fyrir margar eitranir

Hægt er að koma í veg fyrir margar eitranir, sérstaklega í börnum, með einföldum forvörnum.

Börn eru forvitin og oft snarari í snúningum en fullorðnir gera ráð fyrir.

Þau geta á augabragði verið búin að stinga einhverju upp í sig eða hella yfir sig.

Lítil börn vita ekki hvað þau mega borða og hvað ekki auk þess sem bragðskyn þeirra er óþroskað og þau geta átt það til að setja ýmislegt ofan í sig sem fullorðnir myndu strax spýta út úr sér vegna bragðsins.

Þess vegna verða fullorðnir að sjá til þess að fjarlægja öll efni og hluti úr umhverfi barnsins sem geta verið hættuleg lífi og heilsu þess.

Til að gera heimilið öruggara er einfalt og gott ráð að ganga um íbúðina sína, taka hvert herbergi fyrir sig og huga að því hvar hættuleg efni og lyf eru geymd.

Gott er að hafa til hliðsjónar varnaðarmerki á umbúðum (sjá hér neðar) þó ekki sé hægt að treysta því að öll hættuleg efni séu merkt með varnaðarmerkingum.

  • Eldhúsið
    Mjög algengt er að margs konar hreinsiefni séu geymd í eldhúsinu og gjarnan undir eldhúsvaskinum þar sem auðvelt er fyrir börn að ná í þau. Mörg þessara efna eru mjög ertandi og sum jafnvel ætandi og geta valdið alvarlegum eitrunum. Sem dæmi má nefna uppþvottaefni fyrir sjálfvirkar uppþvottavélar og ofnahreinsiefni. Geymið því ekki hreinsiefni undir eldhúsvaskinum eða annars staðar þar sem börn geta komist í þau. Vítamín og önnur lyf eiga að vera í læstum lyfjaskáp (sjá kaflann um lyf )
  • Þvottahúsið
    Þvottaefni fyrir þvottavélar, klór, blettahreinsiefni, gólfsápur, rúðuúði og ýmiskonar alhliða hreinsiefni eru oft geymd í þvottahúsinu. Flest þessi efni eru mjög ertandi fyrir slímhúðir og valda miklum sviða ef þau komast í augu og ógleði og uppköstum ef þau eru tekin inn. Þau valda þó yfirleitt ekki alvarlegri ætingu eða bruna ef það er í litlu magni.
  • Baðherbergið
    Salernishreinsiefni, baðhreinsiefni og stíflueyðir eru dæmi um hættuleg hreinsiefni sem oft er að finna inni á baðherbergjum. Sum þessara efna geta verið ætandi og valdið alvarlegum eitrunum. Af öðrum hættulegum efnum má nefna aseton, spritt, rakspíra og ilmötn.
  • Svefnherbergi
    Gætið þess að lyf eða sígarettur séu ekki geymd á náttborði.
  • Stofan
    Í stofunni gætu fundist sígarettur eða annað tóbak, áfengir drykkir, lampaolíur, rafhlöður t.d. úr fjarstýringum, tölvum eða tölvuleikjum. Gætið þess að þetta sé ekki aðgengilegt börnum.
  • Bílskúrinn
    Í bílskúrnum leynast oft mörg hættuleg efni eins og ýmiss konar lífræn leysiefni, t.d. terpentína, tjöruhreinsir, grillvökvar og bensín.  Oft eru þar einnig geymd skordýra- og illgresiseitur og sterk hreinsiefni. Þetta eru allt efni sem geta valdið alvarlegum eitrunum í litlu magni.
  • Lyf
    Öll lyf á að geyma í læstum lyfjaskáp þar með talin vítamín og flúortöflur sem algengt er að geymd séu annars staðar t.d. uppi á eldhúsborði. Sum lyf þarf þó að geyma í kæli eins og t.d. marga endaþarmsstíla og skal þá koma þeim þannig fyrir að börn geti ekki auðveldlega náð í þau. Gömul lyf sem hætt er að nota má fara með í næsta apótek sem sér um að láta farga þeim á öruggan hátt.
  • Pottablóm
    Skipta má plöntum gróflega í tvo flokka hvað varðar eituráhrif þeirra á menn. Annars vegar eru plöntur sem í eru eiturefni sem geta haft áhrif á miðtaugakerfið og/eða hjartað og hins vegar plöntur sem í er safi sem er sérstaklega ertandi fyrir slímhimnur, augu og húðina.
    Þegar nýjar pottaplöntur eru keyptar er rétt að athuga hvort þær geti verið eitraðar, flestar blómabúðir geta gefið upplýsingar um það. Einnig er hægt að fá upplýsingar hjá eitrunarmiðstöðinni.

    Dæmi um eitraðar pottaplöntur:


    Jólastjarna ( Euphorbia pulcherrima )
    Köllubróðir ( Dieffenbachia)
  • Garðurinn
    Í garðinum geta leynst eitraðar plöntur, mikilvægt er að brýna fyrir börnum að stinga ekki upp í sig blómum, laufblöðum, berjum eða sveppum í garðinum.

    Dæmi um eitraðar plöntur í görðum:

     
     
    Töfratré eða töfrarunni
    ( Daphne mezereum) – mikið eitruð
    Gullregn (Laburnum)

    Á vef eitrunarmiðstöðvarinnar í Noregi er að finna lista og myndir yfir eitraðar plöntur. Veffangið er: http://www.giftinfo.no

  • Eitur í lofti
    Eitranir vegna eitraðra lofttegunda eru talsvert algengar. Þær eru mjög lúmskar og stundum getur verið erfitt að átta sig á að um eitur í lofti er að ræða. Sterk vísbending um að svo sé er ef fleiri en einn eða margir á sama svæði eru með sömu einkenni.
  • Blöndun hreinsiefna
    Eitraðar lofttegundir geta myndast við blöndun ýmissa hreinsiefna sem til eru á heimilum, t.d. getur myndast eitrað klórgas þegar venjulegur klór til heimilisnota og salernishreinsiefni er blandað saman. Þetta er yfirleitt tekið fram utan á umbúðum efnanna, þess vegna er mikilvægt að lesa allar merkingar á umbúðum vel áður en efnin eru notuð.
  • Kolmónoxíð er eitruð lofttegund sem er lyktarlaus og myndast við ófullkominn bruna eldsneytis, t.d. frá bílum og öðrum ökutækjum, hitatækjum, grillum o.fl. Mjög mikilvægt er að nota ekki gaskyndingu innanhúss nema það sé tryggt að gott útblásturskerfi sé til staðar. Annars má alls ekki sofa með slík tæki eða nota þau lengi í lokuðu herbergi eða í tjaldi. Fyrstu einkenni eitrunar líkjast flensu og eru t.d. höfuðverkur, ógleði, uppköst, máttleysi, drungi, yfirlið og einbeitingarerfiðleikar. Ef ekkert er að gert leiðir eitrunin til dauða. Ef margir eru saman, t.d. heil fjölskylda í sumarbústað, tjaldi eða annars staðar þar sem notuð er gaskynding og allir hafa ofangreind einkenni er mjög líklegt að um kolmónoxíðeitrun sé að ræða.
  • Lífræn leysiefni
    Mikilvægt er að umgangast og nota lífræn leysiefni með varúð, nokkuð er um að fullorðnir og börn hafi fengið lungnabólgu vegna lífrænna leysiefna annað hvort eftir innöndun eða inntöku. Varast ber að anda að sér lífrænum leysiefnum í lokuðu rými og nauðsynlegt er að hafa alltaf góða loftræstingu þegar þessi efni eru notuð, t.d. þegar verið er að vatnsverja skó, leysa upp gamla málningu og þess háttar. Þessi efni eru líka mjög hættuleg ef þau eru tekin inn, algengustu dæmin um inntöku eru þegar börn komast í grilluppkveikilög og súpa á honum og þegar fullorðnir sjúga bensín upp í slöngu með munninum til að flytja á milli bíla og ekki tekst betur til en svo að bensín kemst upp í viðkomandi. Í báðum þessum tilvikum er mikil hætta á lífshættulegri lungnabólgu. Geymið því öll lífræn leysiefni þar sem börn ná ekki í þau, notið aldrei lífræn leysiefni í lokuðu rými og notið alls ekki munninn til að soga bensín eða önnur lífræn leysiefni.

ATHUGIÐ!
  • Setjið aldrei hættuleg efni í umbúðir utan af matvælum. Margar eitranir hafa orðið vegna þess.
  • Hættuleg efni á alltaf að geyma í upprunalegum umbúðum með varnaðarmerkingum og upplýsingum um innihald.
  • Athugið að eitrun verður ekki einungis eftir inntöku hættulegra efna heldur er líka hægt að verða fyrir eitrun með því að anda að sér hættulegum efnum, fá þau á húðina eða í augun.

 

Varnaðarmerki – hættumerki á umbúðum
Skylt er að merkja vörur sem seldar eru til heimilisnota og innihalda hættuleg efni með viðeigandi varnaðarmerkjum.Varnaðarmerki benda á hættuna sem af efninu stafar. Þau eru 10 talsins en eitt og sama efni getur fengið fleiri en eitt varnaðarmerki. Hér fyrir neðan má sjá myndir af þeim merkjum sem algengt er að séu á efnum sem geta valdið eitrun og hvað þau þýða.





    EITUR OG STERKT EITUR. Þessi efni eru ekki leyfð í almennri sölu. Sérstök leyfi þarf til að selja, kaupa og nota slík efni. Hér undir falla t.d. efni sem eru banvæn í litlum styrk.





     
    HÆTTULEGT HEILSU. Efni sem geta haft heilsuspillandi áhrif við langvarandi notkun eða í eitt skipti í miklum styrk. Hættusetningar útskýra nánar í hverju hættan felst. Í þessum flokki eru ýmis rokgjörn leysiefni sem finnast gjarnan í olíuvörum.






    ÆTANDI. Efni sem valda alvarlegum skaða við beina snertingu. Sem dæmi má nefna ýmis sterk hreinsiefni, uppþvottavélaefni og stíflueyða, til dæmis vítissóda.





       ERTANDI. Efni sem geta valdið ertingu, roða og sviða í húð, augum eða öndunarfærum, einkum við langvarandi eða endurtekna notkun. Mörg þvotta- og hreinsiefni eru í þessum flokki.

Hvað er hægt að gera á heimilum til að koma í veg fyrir eitranir?

  • Við kaup á hreinsiefnum og öðrum efnum sem geta verið hættuleg er mikilvægt að athuga merkingar á umbúðum og gera sér grein fyrir hvar og hvernig þau skulu geymd
  • Geymið hreinsiefni og önnur hættuleg efni þar sem börn ná ekki til - læstur skápur er eina örugga geymslan
  • Safnið aldrei miklu af efnum heldur reynið að nota sem fæst hættuleg efni, það auðveldar yfirsýn og gæslu
  • Lyf eiga ætið að vera í læstum skáp, geymið ekki verkjatöflur í heimilissjúkrakassanum sem börn hafa aðgang að
  • Í bílskúrum og kjöllurum eru hættuleg efni oft geymd. Útbúið læsanlegan skáp þar
  • Mikilvæg regla er að kanna birgðir, t.d. á vorin, og losa sig við efni sem orðin eru of gömul eða stendur ekki til að nota aftur
  • Grillvökvi er hættulegt efni, látið hann aldrei standa úti eða við hliðina á grillinu heldur takið hann inn og setjið í læstan skáp
  • Mörg börn verða fyrir eitrunum af völdum tóbaks. Til að koma í veg fyrir það er besta ráðið að skilja aldrei eftir tóbak á glámbekk né stubba í öskubökkum
  • Mikilvægt er að eiturefnum sé ekki hellt yfir á gosdrykkjaflöskur eða brúsa undan safa

Sérfræðingar eitrunarmiðstöðvarinnar taka virkan þátt í fræðslu í eiturefnafræði og meðhöndlun eitrana meðal annars í Háskóla Íslands og á sjúkrahúsum um land allt.

Einnig er boðið upp á fyrirlestra fyrir skóla, félög, fyrirtæki o.s.frv.

Hægt er að hafa samband við starfsfólk eitrunarmiðstövarinnar og fá nánari upplýsingar um tilhögun slíkra fyrirlestra.

  • Límmiðar með merki og símanúmeri eitrunarmiðstöðvarinnar standa öllum til boða
  • Hægt er að nálgast þá á eitrunarmiðstöðinni og heilsugæslustöðvum

Neyðarmóttaka fyrir þolendur kynferðisofbeldis

Sýna allt

Best er að hringja fyrst og biðja um þjónustu hjá neyðarmóttökunni.

Mikilvægt að koma sem fyrst eftir brot.

Hægt er að koma beint á bráðamóttökuna í Fossvogi og biðja þar um þjónustu á neyðarmóttöku.

Hægt er að fá upplýsingar og biðja um aðstoð lögreglu til að koma á neyðarmóttökuna.

Hægt er að hringja í síma:

  • 543 1000 - Aðalskiptiborð Landspítala
  • 543 2000 - Afgreiðsla bráðamóttöku Landspítala
  • 543 2094 - Neyðarmóttakan á dagvinnutíma
  • 543 2085 - Áfallamiðstöð Landspítala

Neyðarmóttaka fyrir þolendur kynferðisofbeldis hefur verið starfrækt á Landspítala Fossvogi síðan árið 1993.

Markmið neyðarmóttökunnar að tryggja velferð og stöðu þeirra sem til þjónustunnar leita vegna nauðgunar, tilraunar til nauðgunar eða annars kynferðisofbeldis.

Tilgangur með þjónustu neyðarmóttökunnar er að draga úr eða koma í veg fyrir andlegt og líkamlegt heilsutjón sem oft er afleiðing kynferðislegs ofbeldis.

Þeim sem leita til neyðarmóttökunnar skal sýnd fyllsta tillitssemi og hlýja og þess gætt að þeim sé ekki mætt með vantrú eða tortryggni.

Mikilvægt er að virða í öllu og styrkja sjálfsákvörðunarrétt og óskir brotaþola. 

Þjónusta neyðarmóttökunnar

  • Stendur öllum til boða sem þangað leita, bæði konum og körlum
  • Metið er hverju sinni í hverju þjónustan á að felast í samvinnu og samráði milli starfsfólks neyðarmóttökunnar og þolandans
  • Þeir sem hafa verið beittir kynferðisofbeldi geta leitað sér aðstoðar hvort heldur er til ráðgjafar og stuðnings eða komið til þess að fá læknisskoðun og meðferð
  • Starfsfólk veitir brotaþola og fylgdaraðila andlegan stuðning og ráðgjöf við komu
  • Þjónustan er brotaþola alveg að kostnaðarlausu
  • Þjónustan er veitt allan sólarhringinn og móttakan nýtur forgangs
  • Nafnleynd gildir um konuna/manninn og alla meðferðina og fyllsti trúnaður gildir um allt málið
  • Læknisskoðun og meðferð, þar með talin kvenskoðun
  • Réttarlæknisfræðileg skoðun og taka og varðveisla sakargagna
  • Þjónustan er ekki háð ákvörðun um kæru
  • Boðin er lögfræðileg ráðgjöf og aðstoð við að leggja fram kæru vegna málsins
  • Það er á valdi brotaþola/eða foreldra ungra þolenda að ákveða að leggja fram kæru í málinu eða ekki
  • Vísað er í sálfræðiaðstoð þar sem veitt er aðstoð við úrvinnslu áfalls, fræðsla og ráðgjöf um algengar afleiðingar áfalla. Metin er þörf fyrir frekari sérhæfða meðferð vegna andlegra/líkamlegra viðbragða og unnið er að styrkingu bjargráða og stuðningskerfa
  • Sakargögn eru geymd í minnst 9 vikur
  • Læknisskýrsla og sakargögn eru aldrei afhent lögreglu nema gegn skriflegri yfirlýsingu með leyfi brotaþola eða forráðamanns barna yngri en 18 ára
  • Samkvæmt lagalegri skyldu er neyðarmóttöku skylt að tilkynna mál til barnaverndaryfirvalda ef ungmenni er innan 18 ára aldurs
  • Fyrirspurnir um þjónustu og starfsemi má senda á neydarmottaka@landspitali.is . Þangað er einnig hægt að senda fyrirspurn um afgreiðslu einstakra mála, niðurstöður rannsókna eða tengd mál

Þeir sem starfa við neyðarmóttökuna

  • Hópur sérhæfðra hjúkrunarfræðinga á bráðamóttöku LSH
  • Sex læknar sem vinna við meðferð kvensjúkdóma. Einn sálfræðingur/ráðgjafi sem sinnir sálrænum stuðningi og meðferð virka daga
  • Hópur sálfræðinga sem starfa innan geðsviðs LSH sinna eftirfylgd mála eftir þörfum
  • Fimm lögfræðingar/réttargæslumenn

Mikilvægt er að:

  • koma eins fljótt og hægt er eftir meint kynferðisbrot
  • þvo sér ekki eða fara í bað áður en skoðun og sýnataka fer fram
  • þvo hvorki né fleygja fötum, tíðabindum eða tíðatöppum tengdum atburði og ekki fleygja verjum
  • vera í fötum sem tengjast broti eða hafa meðferðis á neyðarmóttöku
  • ekki hreinsa eða farga sakargögnum á sakarvettvangi (t.d. rúmfatnaði, húsgögnum, húsbúnaði, tækjum og tólum)

Læknisskoðun og meðferð, þar með talin kvenskoðun

  • Er fyrst og fremst til að tryggja velferð brotaþola
  • Tekin eru sýni til að útiloka hugsanlegar sýkingar og þungun
  • Áverkar sem brotaþoli hefur fengið eru metnir og meðhöndlaðir eftir alvarleika þeirra
  • Lyf eru gefin til að fyrirbyggja mögulegar sýkingar og einnig þungun

Réttarlæknisfræðileg skoðun og taka og varðveisla sakargagna

  • Gerð er nákvæm læknisskýrsla þar sem frásögn brotaþola af atburði er skráð, metin andleg líðan og skráð niður lýsing af útliti og ástandi brotaþola við komu
  • Gerð nákvæm líkamsskoðun þar sem allir áverkar eru skoðaðir og skráðir
  • Tekin eru stroksýni til DNA-rannsókna eftir eðli málsins
  • Fatnaður og önnur sakargögn eru tekin og geymd
  • Teknar eru ljósmyndir af sýnilegum áverkum

Ráðgjöf og stuðningur læknis og hjúkrunarfræðings varðandi eftirmeðferð líkamlegra áverka, lyfjameðferðar og upplýsingagjöf um kreppuráðgjöf og viðtöl vegna andlegrar vanlíðunar.

Aðhlynning og dvöl á staðnum ef þörf krefur vegna líkamlegra áverka, andlegrar vanlíðunar, félagslegra vandamála í allt að sólarhring eða lengur.
Ef þörf krefur: Tilvísun til annarra úrræða eins og Kvennaathvarfs, Stígamóta, Konukots, geðdeildar LSH, Félagsþjónustunnar, SÁÁ o.fl.

Þjónusta sálfræðings

  • Kreppuráðgjöf, bæði fyrir brotaþola og hennar/hans nánustu
  • Sálfræðingur / ráðgjafi veitir brotaþola andlegan stuðning, ráðgjöf og hjálp við tilfinningalega úrvinnslu og eru viðtölin brotaþola að kostnaðarlausu
  • Sálfræðingur hefur samband við brotaþola og einnig aðstandendur barna innan 18 ára aldurs og ákveður í samvinnu við aðila viðtöl og frekari eftirfylgd, innan eða utan neyðarmóttöku

Í kjölfar mats sálfræðings á andlegri líðan brotaþola er boðið upp á áframhaldandi úrvinnslu og meðferð eftir áfallið, aðstoð við sálfélagslega þætti í samvinnu við brotaþola og unnið er að styrkingu bjargráða og stuðningskerfa.
Sálfræðingur / ráðgjafi tilkynnir til barnaverndaryfirvalda öll mál þar sem brotaþoli er innan 18 ára aldurs. Barnavernd sér um eftirfylgd mála barna innan 18 ára aldurs í samvinnu við neyðarmóttöku.

Þjónusta lögmanns

  • Allir brotaþolar eiga rétt á viðtali við lögmann / réttargæslumann, hvort sem kært er í málinu eða ekki og er það að kostnaðarlausu
  • Lögmaður er brotaþola til halds og trausts og veitir lögfræðilega ráðgjöf um skýrslutökuna, meðferð sakargagna, meðferð málsins í réttarkerfinu og dómsuppkvaðningu
  • Lögmaður er viðstaddur skýrslutöku hjá rannsóknarlögreglu ef brotaþoli hefur ákveðið að kæra málið
  • Einnig undirbýr lögmaður kröfu um miskabætur fyrir brotaþola og fylgist með framvindu málsins í réttarkerfinu

Endurkomutímar á neyðarmóttökuna

  • Eftir þörfum eru boðnir endurkomutímar
  • Sami hjúkrunarfræðingur sem tók á móti brotaþola í fyrstu komu hittir brotaþola í endurkomutímum
  • Eftirfylgd er t.d. vegna frekari sýnatöku, þungunar og áverkaskoðunar til að meta líkamlega áverka og fylgja eftir meðferð þeirra. Fer það eftir alvarleika þeirra
  • Stundum er þörf fyrir frekari greiningu og myndatökur af áverkum
  • Metin er líkamleg og andleg líðan brotaþola og þörf fyrir frekari aðstoð fagaðila
  • Skráð er og útfyllt endurkomuskýrsla um kvartanir brotaþola
  • Blóðsýnatökur vegna mögulegra smitsjúkdóma (lifrarbólgu B+C og HIV) þarf að endurtaka aftur eftir 3 mánuði og 6 mánuði til að fá áreiðanleg svör. Brotaþoli ber ábyrgð á því að sinna þeirri eftirfylgd sjálf/sjálfur eða forráðamenn barna
  • Blóðsýnatökur eru gerðar á húð- og kynsjúkdómadeild og á heilsugæslustöðvum að kostnaðarlausu og án þess að tiltaka þurfi ástæðu fyrir beiðni þar.

Rannsóknardeildir lögreglunnar

Skýrslutaka hjá rannsóknardeildum lögreglunnar er stundum þannig að frumskýrsla er tekin á neyðarmóttökunni en lokaskýrsla síðar hjá rannsóknarlögreglu og er lögmaður / réttargæslumaður viðstaddur í bæði skiptin.

  • Yfirheyrsla yfir börnum yngri en 15 ára fer fram í Barnahúsi eða í sérútbúinni aðstöðu í Héraðsdómi og fer eftir ákvörðun dómara hverju sinni
  • Yfirheyrsla yfir börnum eldri en15 ára fer fram hjá lögreglu eða í sérútbúinni aðstöðu í Héraðsdómi

Sérfræðingar

  • Til sérfræðinga á sýkladeild Landspítala eru send sýni til rannsóknar til að greina hugsanlegar sýkingar
  • Sakargögn tekin til DNA greiningar, sýnapinnar með sæði, hársýni, fatnaður o.fl. eru send til sérfræðings í réttarfræði hjá rannsóknar- og tæknideild lögreglunnar

Aðrir sem samstarf er við:

Læknar og sérfræðingar á bráðadeild G2 á Landspítala sinna skoðun og veita meðferð vegna alvarlegra áverka eftir líkamlegt ofbeldi tengdu kynferðisofbeldi.

Áfallamiðstöð

Sýna allt

Áfallamiðstöð á Landspítala veitir þeim sem leita til bráðamóttöku í Fossvogi sálrænan stuðning og aðstoð við tilfinningalega úrvinnslu nýlegra alvarlegra áfalla.  Auk þess sinnir starfsfólk miðstöðvarinnar þeim beiðnum sem berast um ráðgjöf og áfallahjálp innan Landspítala.  Einnig veitir miðstöðin ráðgjöf fyrir heilbrigðisþjónustu á landinu öllu um áföll og afleiðingar þeirra.
Áfallahjálp er skammtímainngrip með áherslu á forvarnir og mat á þörf fyrir tilvísun í frekari eftirfylgd.

Starfsfólk áfallamiðstöðvar vinnur á dagvinnutíma og áfallahjálp er því einungis veitt á þeim tíma.

Veittur er sálrænn stuðningur við móttöku og aðhlynningu.  Í framhaldi af því er metin þörf fyrir sérhæfðari stuðning og skrifuð beiðni til starfsfólks áfallamiðstöðvar ef þörf er á.  Sambærilegt mat getur einnig átt sér stað fyrir inniliggjandi sjúklinga á deildum Landspítala.

  • Starfsfólks áfallamiðstöðvar metur andleg/líkamleg viðbrögð í kjölfar áfalls
  • Aðstoð er veitt við úrvinnslu áfalls
  • Veitt er fræðsla um algeng og eðlileg streituviðbrögð í kjölfar áfalla
  • Unnið er að styrkingu bjargráða og stuðningskerfa
  • Áhættuþættir m.t.t. áfallastreituröskunar eru metnir og vísað í sérhæft úrræði ef þörf er á
  • Fylgt er lögum um tilkynningaskyldu til barnaverndaryfirvalda

 

Markmið áfallamiðstöðvar Landspítala er að tryggja velferð þeirra sem leita eftir þjónustu vegna nýlegra áfalla þar sem:

  • lífi eða limum er ógnað
  • þolendur líkamsárása, heimilisofbeldis og alvarlegra slysa verða vitni að sérlega alvarlegum áföllum
  • er t.d. komið að sjálfsvígum

Áfallamiðstöð Landspítala tekur við beiðnum og tilvísunum frá:

  • deildum Landspítala
  • fagaðilum utan Landspítala eftir því sem tök eru á

Áfallateymi Landspítala er einungis virkjað á neyðartímum skv. útkalli almannavarnardeildar Ríkislögreglustjórans eða samkvæmt viðbragðsáætlun Landspítala.

Í teyminu er starfsfólk Landspítala á:

  • flæðisviði
  • geðsviði 
  • kvenna- og barnasviði

Tengd starfsemi og þjónusta