Sýkingavarnir

Sýkingavarnir fela í sér allar aðgerðir sem miða að því að hindra dreifingu örvera, sem geta valdið sýkingum hjá sjúklingum og starfsmönnum, innan sjúkrahúss og þar með fækkun spítalasýkinga.
Vinnubrögð starfsmanna eiga að miða að því að hindra dreifingu örvera milli sjúklinga og í umhverfið. Snertismit er meðal annars rofið með almennu hreinlæti, þrifum í umhverfi, notkun hlífðarbúnaðar og handhreinsun.

Hafa samband

Sýkingavarnadeild
Eiríksgötu 29, 2. Hæð
Sími: 5431411
Netfang: sykingavarnadeild@landspitali.is

Sjúklingar 

Sjúklingar sem dvelja á Landspítala eru hvattir til að leggja sitt af mörkum til að verjast sýkingum og þar skipta einföld atriði eins og handhreinsun máli. Mikilvægt er að sjúklingar hreinsi oft hendur (handþvottur eða handsprittun) og sérstaklega við þessar aðstæður:

  • Eftir salernisferðir, með handþvotti.
  • Fyrir máltíðir, með handþvotti eða handsprittun.
  • Fyrir og eftir snertingu við sár eða íhluti eins og leggi eða línur (ef þessir hlutir eru til staðar) og þá jafnframt er mikilvægt að fá upplýsingar hjá starfsmönnum um hvernig á að umgangast hlutina.

Sjúklingum er velkomið að minna starfsfólk á handhreinsun ef hún gleymist.

Aðstandendur:

Aðstandendur og gestir sem koma á Landspítala geta borið örverur inn á deildina og sýkt sjúklinga. Með því að fylgja eftirfarandi leiðbeiningum er hægt að minnka þá hættu verulega.

Mikilvægt er að aðstandendur og aðrir gestir

  •  Þvoi eða spritti hendur við komu á deild.
  • Fresti heimsókn ef þeir hafa verið með hita, kvef, hósta, niðurgang eða uppköst á síðustu 2 sólarhringum.

Starfsfólk

Grundvallarsmitgát

Starfsfólk Landspítala notar ákveðin vinnubrögð til að rjúfa snertismit, bæði beint og óbeint. Þessi vinnubrögð kallast grundvallarsmitgát og innhalda reglur um handhreinsun, skartleysi á höndum, rétta notkun hlífðarbúnaðar, rétt vinnubrögð í umgengni við sjúklinga og hreinsun tækja og búnaðar og margt fleira.

Einangrun 

 Stundum þarf að beita einangrun til að hindra útbreiðslu ákveðinna örvera. Sjúklingar í einangrun dvelja á einbýlum með sér salerni. Þeir sem fara inn til sjúklings í einangrun þurfa að klæðast hlífðarbúnaði skv. ákveðnum reglum og passa vel upp á handhreinsun þegar herbergið er yfirgefið. Einnig þarf að meðhöndla á réttan hátt alla hluti sem fara út úr herberginu til að hindra dreifingu örverunnar. Meðan einangrun varir er æskilegt að takmarka heimsóknir og gestir nota sama hlífðarbúnað og starfsmenn.

Spítalasýking er sýking sem sjúklingur fær á sjúkrahúsinu eða eftir meðferð á sjúkrahúsi.

Samkvæmt leiðbeiningum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar um sóttvarnir  fá 7% sjúklinga í þróuðum löndum spítalasýkingar. Samkvæmt starfsáætlun Landspítala er stefnt að fækkun spítalasýkinga á Landspítala svo að hlutfallið verði lægra en það.

Spítalasýkingar eru skráðar fjórum sinnum á ári á Landspítala og hefur sýkingavarnadeild umsjón með því. Spítalasýkingar valda sjúklingum óþægindum og auknum veikindum . Auk þess fylgir þeim aukinn kostnaður í heilbrigðiskerfinu vegna lengri legutíma, lyfjanotkunar og stundum frekari inngripa. Það er því til mikils að vinna að koma í veg fyrir spítalasýkingar.

Algengar spítalasýkingarnar:

  • Þvagfærasýkingar eru algengustu spítalasýkingarnar og tengjast oft notkun á þvaglegg.
  • Neðri öndunarvegasýkingar eða lungnabólgur, tengjast oft notkun öndunarvéla.
  • Skurðsárasýkingar, sem geta verið djúpar eða grunnar. Merki um skurðsárasýkingu eru: Roði og bólga yfir og umhverfis skurðsár, aukinn verkur og gröftur.
  • Blóðsýkingar tengjast oft inniliggjandi íhlutum eins og miðbláæðalegg, lyfjameðferð, t.d. ónæmisbælandi meðferð, eða koma fram sem fylgisýking annarra sýkinga eins og t.d. þvagfærasýkinga.

Aðrar spítalasýkingar geta til dæmis verið vegna smitandi örvera (bakteríur eða veirur) á sjúkrahúsinu t.d.:

Smitleiðir

Snertismit

Snertismit er algengasta smitleiðin innan sjúkrahúsa og utan. Snertismit skiptist í beint snertismit og óbeint snertismit. Beint snertismit er til dæmis þegar mengaðar hendur bera örverur milli einstaklinga og óbeint snertismit þegar örverur berast á/í einstaklinga úr umhverfi. Örverurnar geta tekið sér tímabundna eða varanlega bólfestu á/í líkama einstaklings.  Myndband sem sýnir hvernig örverur geta dreifst með snertismiti þegar handhreinsun er ekki framkvæmd.

Loftborið smit

Loftborið smit skiptist í dropasmit og úðasmit. Loftborið smit verður þegar úði eða dropar dreifast milli manna t.d. með hósta, hnerra eða tali. Örverur lifa misjafnlega lengi utan líkamans og geta mengað hluti í umhverfi.

Ónæmar bakteríur eru algengar víða um heim en þær geta verið ónæmar fyrir misjafnlega mörgum sýklalyfjum og sumar geta jafnvel verið ónæmar fyrir öllum sýklalyfjum. Ónæmar bakteríur greinast líka á Íslandi en mun sjaldnar en erlendis. Undanfarin ár hefur sýklalyfjaónæmi meðal baktería færst í vöxt erlendis og sama þróun sést á Íslandi.

Sýkingar af völdum ónæmra baktería geta meðal annars leitt til seinkunar á réttri sýklalyfjameðferð, lengri legu, aukins kostnaðar og fleira.

Í samræmi við leiðbeiningar sóttvarnalæknis þá eru allir sjúklingar sem leita til Landspítala spurðir ákveðinna spurninga til að meta hvort þurfi að taka sýni til að leita að ónæmum bakteríum. Sýnatakan er sársaukalaus og felst yfirleitt í því að tekin eru strok á ákveðnum stöðum líkamans, niðurstöður liggja ýmist fyrir eftir nokkrar klukkustundir eða allt að 3 dögum. Einstaklingur þarf að vera í einangrun meðan beðið er eftir niðurstöðum sýnanna. Ef ónæmar bakteríur greinast í sýnunum þarf einangrun að vara áfram.

  • Methicillin ónæmur Staphylococcus aureus (Mósa)
  • Bakteríur sem mynda breiðvirkan beta laktamasa (BBL-myndandi bakteríur)# (hlekkur: ) Sé að við þurfum að breyta þessu skjali, það er gamalt
  • Vankómycin ónæmir enterokokkar (VÓE)
Smitsjúkdómar A-Ö á vef Landlæknisembættisins