Réttindi og skyldur

Sjúklingum eru tryggð tiltekin réttindi í lögum um réttindi sjúklinga 1997 nr. 74 28. maí í samræmi við almenn mannréttindi og mannhelgi, til að styrkja réttarstöðu þeirra gagnvart heilbrigðisþjónustunni og til að styðja trúnaðarsamband sem ríkja ber milli sjúklinga og heilbrigðisstarfsmanna. 
Í 1. grein laganna kemur jafnframt fram að óheimilt er að mismuna sjúklingum á grundvelli kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti.

Lög um réttindi sjúklinga fjalla meðal annars um

  • að allir sjúklingar eigi rétt á fullkomnustu heilbrigðisþjónustu sem á hverjum tíma er völ á að veita
  • að sjúklingur eigi rétt á upplýsingum um a) heilsufar, þar á meðal læknisfræðilegar upplýsingar um ástand og batahorfur, b) fyrirhugaða meðferð ásamt upplýsingum um framgang hennar, áhættu og gagnsemi, c) önnur hugsanleg úrræði en fyrirhugaða meðferð og afleiðingar þess ef ekkert verður aðhafst, d) möguleika á að leita álits annars læknis eða annarra heilbrigðisstarfsmanna eftir því sem við á um meðferð, ástand og batahorfur.
  • að virða skuli rétt skuli rétt sjúklings til að ákveða sjálfur hvort hann þiggur meðferð.
  • að starfsmaður í heilbrigðisþjónustu skuli gæta fyllstu þagmælsku um allt það sem hann kemst að í starfi sínu um heilsufar sjúklings, ástand, sjúkdómsgreiningu, horfur og meðferð ásamt öðrum persónulegum upplýsingum.  Þagnarskyldan haldist þó að sjúklingur andist og þó að starfsmaður láti af störfum.
  • að heilbrigðisstarfsmenn og aðrir sem starfs síns vegna hafa samskipti við sjúkling komi fram við hann af virðingu.
  • að þurfi sjúklingur að bíða eftir meðferð skuli læknir, sem hann leitar til, gefa skýringar á biðinni ásamt upplýsingum um áætlaðan biðtíma.
  • að sjúklingur beri ábyrgð á heilsu sinni eftir því sem það er á hans færi og ástand hans leyfir.  Honum beri eftir atvikum að vera virkur þátttakandi í meðferð sem hann hefur samþykkt.
  • að áður en að útskrift sjúklings kemur skuli aðstæður hans kannaðar og honum tryggð fullnægjandi heimaþjónusta eða önnur úrræði eftir því sem unnt er.
  • dauðvona sjúklingur eigi rétt á að deyja með reisn.  Gefi dauðvona sjúklingur ótvírætt til kynna að hann óski ekki eftir meðferð sem lengi líf hans eða tilraunum til endurlífgunar skuli læknir virða þá ákvörðun.
  • að skylt sé að gera allt sem unnt er til að sjúkt barn fái að þroskast og njóta lílfsgæða þrátt fyrir veikindi og meðferð eftir því sem ástand þess leyfir.
  • að athugasemdum sjúklings vegna þjónustu vegna þjónustu á heilbrigðisstofnun skuli beint til yfirstjórnar viðkomandi stofnunar.  

 

Fleira í lögum og reglum sem snertir sjúklinga

Lög um forvarnir og smitsjúkdóma 
http://www.althingi.is/lagas/nuna/1997019.html  

Lög um heilbrigðisþjónustu 
http://www.althingi.is/altext/133/s/1376.html  

Lög um persónuvernd 
http://www.althingi.is/lagas/nuna/2000077.html

Verklagsreglur um tilkynningarskyldu heilbrigðisstarfsfólks
til barnaverndarnefnda
https://www.velferdarraduneyti.is/media/acrobat-skjol/verklagsreglur.pdf

Barnaverndarlög
http://www.althingi.is/altext/stjt/2002.080.html